Nhà đinh

  -  
Đô hộ tủ Sĩ sư lưu giữ Cơ (劉基) sinh ngày mùng 3 tháng 1 năm 940<1>, tín đồ động Hoa Lư, châu Đại Hoàng. Ông quê ở Tri Hối, châu Đại Hoàng, nước Đại Cồ Việt (nay thuộc xã Gia Tân, thị xã Gia Viễn, Ninh Bình)1. Tía là lưu lại Kỳ và người mẹ là Lê Thị Phương.

Bạn đang xem: Nhà đinh


1. Sơ lược tiểu sử Thái sư lưu Cơ

Thái sư giữ Cơ là giữa những vị khai quốc công thần đơn vị Đinh, gồm công giúp Đinh Tiên Hoàng tiến công dẹp, thống tuyệt nhất 12 sứ quân thay kỷ X trong lịch sử hào hùng Việt Nam. Đồng thời là người quản lý Hoàng Thành Thăng Long, bao gồm công sang sửa thành quay về hướng phái mạnh (hướng về kinh đô Hoa Lưthay vì hướng đến phương Bắc như cơ quan ban ngành đô hộ vẫn làm) trước lúc vua Lý Thái Tổ dời đô từ bỏ Hoa Lưvề đây. Năm 968, Đinh cỗ Lĩnhthống tuyệt nhất giang sơn, đăng vương vua, Ngài vẫn phong đến Nguyễn Bặc là Định Quốc công, Đinh Điền là nước ngoài giáp, Lê Hoàn làm cho Thập đạo tướng tá quân cùng Lưu cở là Đô hộ đậy Sĩ sư cơ mà hậu thế ngày này đã tôn vinh 4 vị tướng mạo này là tứ trụ triều đình bao gồm công lao to to giúp Vua Đinh lập quốc. Thái sư giữ Cơ giữ các chức vụ quan trọn và có tương đối nhiều đóng góp to khủng cho bên Đinh, vào đó khá nổi bật là việc tham gia dẹp loạn 12 sứ quân, góp công mập trong bài toán xây dựng bảo đảm kinh đô bắt đầu và là 1 trong trong tứ trụ triều đình, giúp nhà vua điều hành, cai quản lý, định hình xã hội. Ông là đồng mùi hương với Đinh cỗ Lĩnh, Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Trịnh Tú. Khi mới ngoài đôi mươi tuổi, ông đã theo Đinh cỗ Lĩnhdẹp loàn 12 sứ quân. Khi Nam Tấn vương vãi Ngô Xương Văntử trận (965), những sứ quân nổi dậy. Lưu Cơ theo Đinh cỗ Lĩnhđánh dẹp. Ông vẫn trực tiếp dẹp sứ quân Lý Khuêở hết sức Loại.

*

(Di tích cúng Tứ trụtriều Đinh - Đền Trình - Tràng An)

Năm 968, Đinh bộ Lĩnh lên ngôi, điện thoại tư vấn là là Đinh Tiên Hoàng. Lưu giữ Cơ được phong có tác dụng Đô hộ che Sĩ sư vào thời điểm năm 971. Theo Việt sử lược thì dùng cho Đô hộ phủ sĩ sư của lưu lại Cơ chính là Thái sư sống Đô hộ che Đại La. Sứ mệnh này của lưu giữ Cơ được reviews là sánh cùng cấp Phó Vương, giúp Đinh Tiên Hoàng làm chủ phần khu đất trọng yếu đuối và những tiềm năng kinh tế tài chính nhất của nước Đại Cồ Việt đương thời.

Không những có công mập trong việc dẹp loạn 12 sứ quân, nhưng Lưu Cơ còn góp sức công lao vào việc bảo đảm thành Đại La. Tính tự thời công ty Đinh, lưu Cơ là tín đồ đã cai quản thành Đại La trong tầm gần 40 năm (971-1010). Ông vẫn tu sửa thành Đại La của An phái nam đô hộ tủ nhà Đường trở bắt buộc một tòa thành Đại Cồ Việt và chuẩn bị mọi đk cơ sở hạ tầng cho cuộc dời đô của Lý Thái Tổ rất có thể di gửi từ Hoa Lư ra Thăng Long chỉ vào một thời hạn rất ngắn.

Xem thêm: Dđại Đường Võ Lâm - Đại Đường Võ Lâm Vng

Là một trong Tứ trụ triều đình (Tể tướng Nguyễn Bặc, Ngoại tiếp giáp Đinh Điền, Thái sư lưu lại Cơ cùng Thượng thư Trịnh Tú), giữ Cơ đã có nhiều đóng góp lành mạnh và tích cực trong việc thống nhất khu đất nước, phò tá triều đình, bình ổn xã hội. Không phải ngẫu nhiên nhưng sử sách xưa đã đề cao vai trò của lưu lại Cơ: “Đinh Tiên Hoàng nhân lúc nước Ngô loàn mất, bình được mười hai sứ quân, trời cho tất cả những người theo, thống duy nhất bờ cõi, dùng Đinh Điền, Nguyễn Bặc, giữ Cơ, Trịnh Tú làm tín đồ phù tá, trí tuệ sáng tạo triều nghi, định lập quân đội, vua thiết yếu thống của nước Việt ta, thực bắt đầu từ đấy, nhắc về khía cạnh dẹp giặc phá địch thì công lớn lắm<2>!”

2. Tìm hiểu chức vụ của Đô hộ lấp Sĩ sư lưu giữ Cơ

Về dịch vụ của lưu Cơ, sáchViệt sử lượccó chép như sau: “Năm Tân vị (tức năm 971) là năm trang bị hai niên hiệu tỉnh thái bình (đời Đinh Tiên Hoàng) vua định phẩm cấp các quan văn võ cùng thầy tu. Cần sử dụng Lưu Cơ có tác dụng chức Thái sư sinh sống Đô hộ phủ, Nguyễn Bặc làm cho Đinh quốc công, Lê Hoàng làm cho Thập đạo tướng tá quân<3> (Nguyên văn: 辛未太平二年,置文武僧道階品。以劉某為都護府太師,阮匐為定國公,黎桓為十道將軍Tân Vị, tỉnh thái bình nhị niên, trí văn võ tăng đạo giai phẩm. Dĩ giữ Cơ vi Đô hộ che Thái sư, Nguyễn Bặc vi Định Quốc công, Lê trả vi Thập đạo tướng mạo quân).”

Cũng sáchViệt sử lượccó chép: “Ngày Kỷ Sửu tuyển chọn chọn các quan văn làm cho làm Đô hộ che Sĩ sư”.

SáchĐại Việt sử ký toàn thưcũng chép: “Tân Mùi, năm thứ 2 <971>, (Tống Khai Bảo năm sản phẩm công nghệ 4). Bước đầu quy định cấp bậc văn võ, tăng đạo. Mang Nguyễn Bặc có tác dụng Định quốc công, lưu giữ cơ có tác dụng Đô hộ bao phủ sĩ sư, Lê Hoàn làm cho Thập đạo tướng quân, Tăng thống, Ngô Chân lưu giữ được ban hiệu là khuông Việt đại sư, Trương Ma Ni làm Tăng lục, Đạo sĩ Đặng Huyền quang đãng được trao chức Sùng chân uy nghi. (“Dĩ Nguyễn Bặc vi Định quốc công; giữ Cơ vi Đô hộ lấp sĩ sư; Lê trả vi Thập đạo tướng mạo quân; Tăng Thống, Ngô Chân lưu giữ tứ hiệu sườn Việt Đại Sư; Trương Ma Ni vi Tăng lục; Đạo sĩ Đặng Huyền quang quẻ thụ Sùng chân uy nghi”.)<4> Sách này còn ghi chú chức vụ Đô hộ phủ Sĩ sưlà “chức quan tiền coi việc hình án ở lấp đô hộ, có nghĩa là trong toàn quốc (nhà Đinh cần sử dụng tên tủ đô hộ thời thuộc Đường)”.

*

Đoạn chép về Đô hộ lấp Sĩ sư giữ Cơ trong sáchĐại Việt sử ký toàn thư

.

Xem thêm: Nhà Xe Thủy Chính - Địa Chỉ, Số Điện Thoại

Qua các tư liệu nói bên trên thì thấy rằng, chức vụ Đô hộ tủ sĩ sưphải vày quan văn đảm nhận, với là chức quan liêu coi câu hỏi hình án vào cả nước. Sử liệu trung hoa cũng cho biết chức Sĩ sư còn gọi là chức Dân trưởng,là biện pháp gọi bình thường một chức quan tiền lãnh tụ về chính trị với quân sự<5>.

Để hiểu rõ hơn về chức vụ Đô hộ che sĩ sư, họ cần mày mò một số thuật ngữ đặc biệt quan trọng sau:

Đô hộ phủ 都護府: Đầu đời Đường để Đô hộ bao phủ ở những khoanh vùng biên cương, làm cơ cấu cai quản những dân tộc ít người. Trường đoản cú thời Trinh quán tới Võ Tắc Thiên, lập toàn bộ 6 Đô hộ phủ: An Đông đô hộ phủ, thống trị Cao Ly; An phái mạnh đô hộ bao phủ thuộc Lĩnh phái mạnh đạo, vốn là quận Giao Chỉ thuộc nhà Tùy, năm 622 thay đổi là Giao Châu tổng quản ngại phủ, trị trực thuộc Giao Châu, năm 679 đổi làm cho An nam đô hộ tủ để khống chế Giao Chỉ và Hải Nam. Năm Mậu Tuất (758), đổi An phái mạnh đô hộ đậy làm Trấn phái mạnh đô hộ phủ.

Đô hộ phủ chia thành 2 một số loại là: Đại đô hộ cùng Thượng đô hộ. Đại đô hộ che lập một fan giữ chức Đại đô hộ, độc thân Tòng nhị phẩm, nói tầm thường chức vụ này vị thân vương vãi nắm. Hai bạn giữ chức Phó đại đô hộ, đơn thân Tam phẩm, Phó đô hộ nhì người, lẻ loi Tứ phẩm. Chịu sở thuộc còn tồn tại Trưởng sứ, bốn mã, Lộ sự tham quân từng chức một người, Lộ sự hai người, Công tào, yêu quý tào, Hộ tào, Binh tào, Pháp tào tham quân sự chiến lược mỗi chức 1 người, Tham quân sự chiến lược 3 người.

Thượng Đô hộ phủ có một Đô hộ, lẻ loi Tam phẩm, 2 Phó đô hộ trơ khấc Tứ phẩm. Thuộc quan thì tựa như như Đại đô hộ phủ<6>.

Sĩ sư 士師: SáchChu lễcó Sĩ sư là chức quan lại coi ngục, vị thế dưới Đại tư khấu với Tiểu tư khấu, đa phần nghe câu hỏi ngục tụng, đôi khi quản việc chính lệnh trong lấp Đại tứ khấu. Năm 971, Đinh Tiên Hoàng định quan tiền chức, cho Lưu Cơ làm cho Đô hộ bao phủ Sĩ sư. Đây có nghĩa là quan đứng đầu bài toán hình án của phủ đô hộ, cũng tức là kinh sư<7>.

Sĩ sư 士師: Là công tác được thành lập trước thời cơ chế quân vương, thường không áp dụng như một danh từ, mà cần sử dụng như rượu cồn từ, cùng với hàm ý quản lý và trị lý<8>.

SáchKhâm định Việt sử thông giám cương mục欽定越史綱目正編 cho biết: Chức Sĩ sưlà nội chức ở trong Văn ban, bên dưới quyền Tam thái, Tam thiếu, thiếu thốn úy, Kiểm hiệu bình chương<9>. Sách này còn mang lại biết, trong khối hệ thống quan chức tw triều Đinh, tiền Lê, Lý, về cơ phiên bản chế độ quan chức rộp theo công ty Đường, đơn vị Tống, “có để Đô hộ bao phủ để coi vấn đề hình án, trưởng quan liêu là Sĩ sư<10>”.

Từ điểnTừ hải辭海 giải thích về chức Sĩ sưnhư sau: “Sĩ sư, theo sáchChu lễ là thuộc quan của chức Thu quan tư khấu, nắm giữ việc cấm lệnh, hình ngục, hình án. Là phương pháp gọi chung so với quan chấp pháp thời cổ. Thời Xuân Thu, nước Tề để chức , nước Vệ đặt chức Đại sĩ. Thời Chiến Quốc, nước Tề để chức Sĩ sư, gần như là quan liêu lo vấn đề hình án và bao gồm lệnh. Ngày xưa việc binh hình không phân biệt, cho nên mới để chức xuất xắc Sĩ sư để triển khai quan Hình án. Cũng còn gọi là Sĩ sử, tên chức quan nắm giữ cấm lệnh, hình lao tù thời xưa. (Nguyên văn: 士师,《周礼》列为秋官司寇之属官。掌禁令、狱讼、刑罚之事。古代对执法官员之通称。春秋时齐国设士,卫国设大士,战国时齐设士师,都是刑政之官。古代兵刑不分,故用士或士师作为刑官之称。亦作"士史"。古代执掌禁令刑狱的官名。) <11>”

Đô hộ lấp sĩ sư 都護府士師: SáchTrung Quốc quan chế đại từ điển中國官制大辭典 giải thích: Sĩ sư là tên chức quan. SáchChu lễ, Thu quan bao gồm Sĩ sư, là quan liêu coi ngục, vị thế dưới Đại bốn khấu, là chủ vấn đề nghe xét lao tù tụng, bên cạnh đó giữ chủ yếu lệnh của Đại bốn khấu quan liêu phủ<12>.

SáchSử học bị khảo史學備考 chép về quan chế thời Lý tất cả chức Đô hộ che sĩ sư (chỉ xét vấn đề hình án còn nghi, đời Trần đổi có tác dụng Tam ti viện, ở trong Ngự sử đài, tương tự như Tam pháp ti ngày này (tức thời Nguyễn)<13>.

Để thuận tiện, chúng ta sẽ lập bảng đối chiếu sự chuyển đổi về chức vụ tương đương Đô hộ tủ Sĩ sư qua những triều đại như sau:

Để thuận tiện, chúng ta sẽ lập bảng đối chiếu sự thay đổi về chức vụ tương đương Đô hộ lấp Sĩ sư qua những triều đại như sau:

Qua bảng đối chiếu đối chiếu qua các triều đại, thời kỳ bên trên đây, bạn có thể thấy rằng phục vụ Đô hộ bao phủ Sĩ sư bởi Lưu Cơ đảm nhiệm là một chức vụ hết sức quan trọng, vày quan văn chịu trách nhiệm, giám sát, thực thi, coi giữ, xét xử những vụ án đặc biệt quan trọng của quốc gia. Tuy qua sự chuyển đổi các triều đại, phục vụ này đã có rất nhiều đổi nắm với tên thường gọi khác nhau, ban ngành kiêm nhiệm không giống nhau, xong nhìn chung, trọng trách và quyền lợi chính của Đô hộ đậy Sĩ sư vẫn chính là xét xử, tố tụng, thi hành các vụ án quan trọng (cả về chính trị và quân sự) của quốc gia..